Laos en de ‘secret war’

Donderdag 21 maart 2019

Net over de grens, aan de andere kant van de Mekong, bevindt zich ons eerste hotel in Laos. Het plaatsje Ban Houayxay hebben we uitgezocht omdat daar het kantoor gevestigd is van The Gibbon Experience. Gibbons zijn, met uitsterven bedreigde, apen die hier nog in het wild voorkomen dankzij het behoud van de jungle in Nam Kan National Park. The Gibbon Experience biedt een jungle ervaring door middel van zip-lines en overnachtingen in boomhutten.

Remco (onze jongste zoon van 12jr) heeft een stukje geschreven over The Gibbon Experience:

Op 22 maart eten we in de ochtend bij Dream Bakery en komen we net op tijd aan bij het kantoortje van de Gibbon Expierence. We gaan bijna 2 uur met de auto, we hebben later ook autopech. Als we aankomen lunchen we met een stokbrood met kip. Ik vind hem niet zo lekker. We moeten anderhalf uur lopen naar de eerste zipline. In totaal zijn er vandaag 6 ziplines waarvan de langste 360 meter lang is. We slapen in boomhut 5 en het is een prachtig uitzicht. Het is ook een hele hoge boom waar we in zitten. We hebben avondeten met rijst en kleine hapjes. De drie Duitsers slapen ook bij ons in de boomhut. Ik lig de hele tijd wakker van het gaafe avontuur.

Schermafbeelding 2019-04-05 om 21.50.45

Als we op 23 maart wakker worden krijgen we gelijk een ontbijtje, deze keer iets minder lekker: koude rijst. We moeten later dan ook twee en een half uur lopen naar een waterval.

De waterval zelf is niet zo bijzonder. Het water is ook heel koud, maar er is wel een swing.

Schermafbeelding 2019-04-05 om 22.22.47Met ongeveer vier ziplines komen we weer in een boomhut aan, dat is om ongeveer drie uur. We hebben dus ook weer de hele middag om ons te vervelen, maar de gids zegt dat we vrij kunnen ziplinen. Sander en ik zijn in totaal 3 uur bezig met ziplinen later gaan we ook nog even met papa. De slaapplek en het avondeten is wel redelijk hetzelfde.

Dit keer word ik wakker door de jungle geluiden. Het ontbijt is dit keer iets lekkerder.

 

 

We beginnen  de tocht met twee kleine ziplines en een van 435 meter lang, dat is de langste van allemaal. Aan het einde van deze zipline moeten we onze harnassen aan een kabel doen zodat die wegglijdt. We moeten nog 2 uur lopen naar het dorpje waar we begonnen, terwijl we aan het lopen zijn doen we Lingo. Als we in het dorpje aankomen willen papa en mama graag bier dus daar zitten we even. Dan worden we opgehaald en gaan we weer anderhalf uur met de auto ik zit weer voorin. Als we aankomen in Houayxai kunnen we gelijk de tassen pakken en naar het hotel gaan. We slapen in hetzelfde hotel.

Tot zover Remco.

Het “……willen papa en mama graag bier dus daar zitten we even” wil ik toch graag even rechtvaardigen. We zaten twee nachten in een boomhut, kilometers door de jungle gelopen bij temperaturen boven de 30 graden, vergezeld van drie grote Duitse kerels. Als je dan helemaal bezweet en vermoeid aankomt op de plek waar je met de pick-up opgehaald wordt en ze staan daar dan met ijskoude biertjes, dan zijn die Duitsers niet meer te houden……..en wij vinden het ongezellig om ze alleen te laten drinken.

Onze volgende bestemming is Luang Prabang en om daar te komen kun je met de bus of in twee dagen met de slowboat over de Mekong. Veel backpackers nemen de slowboat en het lijkt ons ook wel een leuke ervaring dus boeken we voor de volgende ochtend.

Het hostel waar we de boottickets hebben gekocht biedt vervoer naar de oever waar onze slowboat zal vertrekken. Aangezien we de hele dag zullen varen hebben we snacks en broodjes ingeslagen. Bij de boot aangekomen ontmoeten we al gelijk diverse backpackers waaronder een aantal Nederlanders. Langzaam wordt de boot voller en voller met jongeren totdat er een Laotiaan probeert duidelijk te maken dat we naar de boot ernaast moeten. Aangezien wij een goede plek hebben blijven we zitten, net als de rest. Dan is er een Laotiaan die in het Engels vertelt dat deze boot te klein is en we allemaal naar de boot ernaast moeten overstappen omdat die groter is. Er volgt een wat chaotische situatie waarbij er rugzakken en bankjes overgeladen moeten worden en circa honderd backpackers die een plek bij zijn of haar reisgenoten proberen te bemachtigen. Zo vertrekken we met een kleine vertraging eindelijk richting Luang Prabang. Deze tocht staat bij de jongeren blijkbaar Schermafbeelding 2019-04-05 om 22.21.00bekend als een soort party cruise want, hoewel het pas 11.00 uur ’s ochtends is, komen de flessen bier op tafel afgewisseld met sterke drank. Voor Tessa zijn het leeftijdgenoten en is het leuk om weer even met anderen contact te hebben dan haar eigen familie. Na een paar uur vraagt een Nederlandse meisje ineens aan mij of ik het wel goed vind dat Tessa meedoet aan de drankspelletjes. Ze is nog maar net uitgesproken als ze zich realiseert dat het misschien een beetje laat is om toestemming te vragen. Ik moet lachen en antwoord dat ze 19 jaar is en dat ze dat toch echt zelf mag bepalen.

We varen met de stroom mee wat de term ‘slowboat’ eigenlijk niet rechtvaardigt, we gaan namelijk best snel. De schipper moet wel alert blijven want door het lage water moeten regelmatig de ondieptes en uitstekende rotsen ontweken worden.

Schermafbeelding 2019-04-05 om 22.21.24

Als we tegen 18.00 uur aankomen in Pak Beng worden wij keurig opgewacht door de hoteleigenaar waar we voor deze nacht twee kamers geboekt hebben. De beschonken jongeren (Tessa valt wel in de categorie ‘jongeren’ maar is niet beschonken, voor het geval die indruk zou kunnen ontstaan) vinden hun weg naar de goedkopere hostels. Ons hotel beschikt ook over een restaurant en we besluiten om daar te gaan eten. Aan een ander tafeltje zitten twee Nederlandse meiden, die ook op de slowboat zaten, en we raken aan de praat. Ze hebben een fles whisky want die is goedkoper dan frisdrank. Hun redenatie: het is maar € 2 voor een fles, dus waarom niet? De colaatjes die ze bestellen om te mengen zijn net zo duur. Is daarmee aangetoond dat de hoge accijns op alcohol in Nederland een goede bescherming tegen excessief alcoholgebruik biedt? In elk geval leuk om weer even Nederlands gesproken te hebben en wat mee te krijgen van de ‘backpackers scene’. Na het eten gaat Tessa nog met de Nederlanders ‘op stap’ maar is bijtijds alweer terug want alles sluit om 23.30 uur.

Schermafbeelding 2019-04-05 om 22.21.11

De volgende ochtend stappen we in een andere slowboat die ons uiteindelijk naar Luang Prabang zal brengen. De wanden van deze boot zijn hoger, of we zitten lager, waardoor we minder wind voelen wat de tocht een stuk benauwder maakt. Ook doet de boot dienst als koerier want regelmatig meert ie aan om goederen te lossen of Laotianen af te zetten in de dorpjes langs de Mekong. Het eindpunt is Luang Prabang maar het blijkt nog een behoorlijk eind van het centrum verwijderd. Goede verdiensten dus voor de lokale tuk-tuk’s die al klaar staan om de toeristen naar de hotels/hostels te brengen.

Ons hotel is niet bekend bij de tuk-tuk-chauffeur maar met behulp van maps.me kunnen we het vinden. Het blijkt dat het hotel pas twee maanden open is en eigendom is van twee Vietnamese zussen waarvan de jongste met echtgenoot. Het ziet er allemaal keurig uit en na een babbeltje blijkt de getrouwde Vietnamese jongedame een kind van 2 jaar te hebben die bij opa en oma in Vietnam is achtergebleven. Toen ze een jaar geleden naar Luang Prabang kwam sprak ze geen Engels en geen Laotiaans, dat heeft ze dus allemaal in korte tijd moeten leren. Ik krijg steeds meer waardering voor deze mensen die hun uiterste best doen om er voor te zorgen dat we een goede review zullen geven, want hun business hangt daar van af.

In een nabij gelegen restaurant raken we aan de praat met de Australische vrouw van de eigenaar. Of beter gezegd, zij raakt met ons aan de praat. Het is zo’n type dat begint met praten en niet meer ophoudt. Marinka probeert nog een keer er tussen te komen door ergens op te reageren, maar dat lukt niet. In elk geval vertelt ze dat ze les geeft op een internationale school en dat daar tegenover een zwembad is gelegen. Om 10.00 uur zal ze in dat zwembad een uurtje ‘water-polo’ geven aan haar klas en ze nodigt onze kinderen uit om mee te doen. Dat klinkt als een goed idee want we hebben wel zin in een dagje zwembad.

De volgende dag zorgen we, zoals afgesproken, dat we op het juiste tijdstip in het zwembad zijn en de jongens doen mee met de andere kinderen van de internationale klas. Pas later op de dag komen er ook andere bezoekers en als we aan het einde van de dag terug naar ons hotel lopen, krijgen we ineens een stortbui. We realiseren ons dat het alweer een tijd geleden is dat we flinke regen hebben gehad en van onder een afdakje wachten we totdat het ergste voorbij is.

Op donderdag 28 maart huren we drie scooters en maken een mooie tocht naar de Kuang Si Waterval. We hebben tijdens onze reis al best wat watervallen gezien maar deze is toch wel erg mooi!

Zaterdagochtend gaan we vroeg uit de veren want in Luang Prabang is het een ‘attractie’ om ’s ochtends de monniken te bekijken die hun aalmoezen krijgen. Het schijnt een Schermafbeelding 2019-04-05 om 21.50.05eeuwenoude traditie te zijn dat monniken om ca 5.30 lopend een route afleggen waar ze van omstanders (tegenwoordig meer toeristen dan lokale bewoners) rijst krijgen. Zo staan we, met de slaap nog in onze ogen, te kijken naar de rij monniken die aan de overkant van de straat een handje rijst, sticky rijst dat reeds gekookt is, van omstanders in hun mandjes doen. Dan zien we als de stoet naar onze kant van de straat oversteekt een paar kinderen op de stoep zitten die, zodra de monniken eraan komen, nederig naar beneden kijken terwijl er tussen hun benen een mandje ligt. Zij krijgen van monniken dus een handje van de rijst dat zij net zelf hebben ontvangen van anderen.

Hierna gaan we weer snel terug naar het hotel voor ons ontbijt en om op tijd voor onze minivan te zijn die ons naar onze volgende bestemming zal brengen. Die volgende bestemming bereiken we na zo’n 6 uur over een weg waarvan geen 100 meter rechtuit is, maar wel hele mooie uitzichten biedt: Phonsavan.

In Phonsavan hebben we twee kamers geboekt voor twee nachten bij Pukyo, een guesthouse met een Belgische eigenaar. We worden dan ook enthousiast in het Vlaams verwelkomd door David, een veertiger die zo’n twee jaar geleden na een solo-reis voor de liefde naar Laos is verhuisd. Het guesthouse ligt zo’n vier kilometer van het centrum en David brengt iedere avond met een personenbusje de gasten naar het centrum om een restaurant te kunnen bezoeken. Toevallig zijn de ouders van David ook in het guesthouse en hij nodigt ons uit om na het eten te gaan bowlen. Bowlen, dat is zo ongeveer het laatste waar ik aan denk in dit kleine stadje, maar leuk initiatief dus we sluiten aan. Ook twee Zuid-Afrikaanse meiden die in het guesthouse verblijven gaan mee. Eerlijk gezegd, tot mijn verbazing is het ook echt een modern bowlingcentrum met 6 banen waar digitaal de punten op het scherm worden weergegeven. We nemen drie banen (we zijn de enige bezoekers) en Remco speelt op twee banen tegelijk, vermoedelijk vanwege wat verwarring over het aantal deelnemers. De eerste ronde wint Remco, die nog nooit zonder ‘hekjes’ gebowld heeft, op allebei de banen. Het is gezellig en we hebben er lol in dus we doen nog een ronde. En jawel, ook nu is Remco de ‘overall’ winnaar, en was het dus geen geluk!

Schermafbeelding 2019-04-05 om 22.19.37

De reden dat we naar Phonsavan zijn afgereisd zijn de zogenaamde ‘plain of jars’ (de vlakte der kruiken). Er liggen verspreid over een groot aantal plekken zo’n twee duizend kruiken die daar vermoedelijk al liggen sinds voor het begin van onze jaartelling. Het mysterieuze is dat ze nog steeds niet precies weten waarom die kruiken daar liggen. Een onderzoekster uit Frankrijk heeft begin 1900 als eerste wetenschapper onderzoek gedaan en zij vermoedde dat de kruiken gebruikt werden om mensen na hun dood in te bewaren totdat er alleen nog botten over zijn die daarna gecremeerd werden.

Echter, er is nog een stuk geschiedenis dat de informatie over de kruiken overschaduwd. Het gebied is namelijk tussen 1964 en 1973 zwaar gebombardeerd door de Amerikanen.

Dit behoeft enig uitleg want dit komt tijdens de geschiedenislessen op school niet aan de orde en het frustreerde mij zelfs dat ik er ook totaal geen weet van had terwijl het zo’n enorme impact heeft gehad en nog steeds heeft op Laos.

Laos was een Franse kolonie totdat in 1940 de Japanners, welkom geheten door de Fransen, de macht overnamen. In 1945 wilden de fransen ‘hun’ kolonie weer terug maar door de wereldwijde onafhankelijkheidsontwikkelingen waren er groepen, ondersteund door de japanners, die zich daar tegen verzetten. Toen WWII ten einde kwam en de Japanners verloren hadden, trokken die zich terug terwijl de pro-Fransen en de pro-onafhankelijkheidsstrijders, elkaar bleven bevechten.

Schermafbeelding 2019-04-05 om 22.19.23

Uiteindelijk lieten de Fransen los en werd in 1953 het Frans-Laotiaans Verdrag getekend. Er bleek echter geen coalitie mogelijk tussen strijdende partijen in Laos. Toen in Noord-Vietnam communistische strijdkrachten gingen samenwerken met de Laotiaanse Pathet Lao heeft Amerika, zonder medeweten van het Amerikaanse Congres(!!!), het noord-oosten van Laos in de periode van 1962 tot 1975 bestookt met bommen. Ook werd het gebied gebruikt om bommen die bedoeld waren voor Vietnam maar daar niet afgevuurd konden worden, vanwege slecht weer of afgebroken missies, te lossen omdat ze niet konden terugkeren met bommen. Het was te gevaarlijk om met die bommen weer in Thailand te landen. Gedurende 9 jaar, 24 uur per dag, gemiddeld om de acht minuten, zijn er bommen gegooid en daarmee is Laos het meest gebombardeerde land ter wereld. Het grootste probleem is echter dat ca 30% van al die bommen niet geëxplodeerd is ten tijde van de bombardementen. Zo zijn er duizenden bommen (waaronder heel veel clusterbommen) in de grond terechtgekomen. Tot op de dag van vandaag vallen er slachtoffers doordat de bevolking op een niet-ontplofte bom stuit die onverwacht afgaat. Al meer dan 40 jaar wordt er gewerkt om die niet-ontplofte bommen te lokaliseren en onschadelijk te maken. Als we de ‘plain of jars’ bezoeken kun je niet om deze informatie heen. Je loopt langs kraters en markeringen waar de grond is vrijgemaakt van bommen.

Ook zijn op talloze plekken geen bomen vanwege ‘agent Orange’. Agent Orange was de naam voor het chemische ontbladeringsmiddel dat de Amerikanen gebruikten om bepaalde doelen die in de jungle verscholen lagen, bloot te leggen. Dit chemische goedje zorgt er vandaag de dag nog steeds voor dat als boomwortels het tot diep in de grond bereiken, de boom sterft. Agent Orange schijnt 100 jaar nodig te hebben wil het onschadelijk zijn voor mens en natuur…………

Als ik dit hoor terwijl we over de ‘plain of jars’ lopen, zingt in mijn hoofd R.E.M.:

(Follow me, don’t follow me)

I’ve got my spine, I’ve got my orange crush

(Collar me, don’t collar me)

I’ve got my spine, I’ve got my orange crush

(We are agents of the free)

I’ve had my fun and now it’s time

To serve your conscience overseas (Over me, not over me)

Coming in fast, over me

Maandag 1 april 2019. We hebben een tweedaagse trek met één overnachting geboekt dus de grote rugzaken blijven achter bij David en we nemen alleen het nodige mee in de kleine rugzakjes. Eerst worden we zo’n drie kwartier vervoerd in een pick-up naar de start van trek. Aldaar maakt onze gids duidelijk dat wij het eten voor de twee dagen moeten dragen. Aangezien ons dat niet verteld is, hebben we daar geen rekening mee gehouden en derhalve geen plek in onze rugzakken. Dan loopt de gids er zelf mee in z’n handen maar binnen 200 meter geeft ie het op en laat het eten achter bij een scooter dat bij een huisje geparkeerd staat en regelt elders dat het nagebracht wordt.

De route gaat helaas niet, zoals we verwacht hadden, door de jungle maar over de weg. Een onverharde weg, in de volle zon en ook nog eens vrij steil omhoog. Onze conditie is niet heel geweldig maar tot onze verbazing moeten we regelmatig op de achterblijvende gids wachten. Wanneer het tijd is om te lunchen strijken we neer bij een houten huisje Schermafbeelding 2019-04-05 om 18.38.43waar de vrouw des huizes een tafel en wat krukjes voor ons neerzet. De krukjes zijn nog lager dan die stoeltjes op de crèche maar we kunnen in elk geval even in de schaduw zitten. Uit de rugzak van de gids komt een plastic zak waarin, verpakt in bananenboombladeren, de sticky rijst bevindt (hoeveelheid/vorm formaat voetbal) en zakjes met stukjes vlees en groente. Op het bestek hoeven we niet te wachten want we moeten met onze handen eten. Ook nu blijkt weer dat als je honger hebt (er zijn mensen die vinden dat wij westerlingen het woord ‘honger’ niet mogen gebruiken maar ik vind het woord ‘trek’ tijdens een trek ook niet erg handig), het al snel smakelijk is. De rijst is inderdaad héél plakkerig maar de groente goed gekruid en de stukken vlees, als je geluk hebt een deel zonder vet en bot te pakken, mals.

Na de lunch is het nog een half uurtje naar boven zwoegen waarna we in het dorpje aankomen waar we zullen overnachten. De accommodatie voor deze nacht betreft een houten hok op palen, met luiken en een deur. Uit een kast haalt de gids dunne matrasjes, kussens en dekens. Lakens doen ze blijkbaar niet aan dus de gedachte dat daar al vele mensen op en onder hebben liggen zweten, moeten we uitschakelen. Als we een uurtje gerust hebben lopen we nog even naar Jar site 52, ook een plek waar diverse kruiken liggen.

Gelukkig is het hier in de bergen een stuk koeler, vooral als de zon achter de bergen verdwenen is. Ons avondmaal nuttigen we in een houten huisje dat blauw staat van de rook omdat er op een houtvuur gekookt wordt. Ook het avondmaal bevat rijst, maar nu de ‘gewone’ witte rijst, groente en vlees. Een vrouwtje stapt het vertrek binnen en maakt een praatje met onze gids terwijl ze al lachend naar Remco kijkt. De gids legt ons uit dat het toch niks is voor zo’n jongen om buiten in de zon te lopen en dat ie maar bij haar moet blijven. Remco vindt het geen goed idee maar we lachen vriendelijk terug.

Schermafbeelding 2019-04-05 om 22.18.57De volgende ochtend bestaat, tot onze teleurstelling, het ontbijt uit witte pistoletjes en oploskoffie. Misschien zijn we verwend maar droog brood in de ochtend is toch wel heel karig. Het eerste deel lopen we dezelfde weg terug maar na een uurtje gaan we de rijstvelden in. Hoewel het nu het droge seizoen is en Schermafbeelding 2019-04-05 om 22.18.37er dus geen rijst groeit is het een veel mooiere route. We komen uit bij een waterval en vanaf daar gaan we bijna rechtSchermafbeelding 2019-04-05 om 18.39.52 omhoog de jungle in. Er is wel een paadje maar die is zó begroeit dat we gelukkig een gids hebben die de weg weet. Als we weer op een vlakker deel komen gaan we verder op een onverharde weg waar kinderen voorbijkomen en zo af en toe een scooter. Bij een paar vierkante meter schaduw zegt de gids dat we gaan lunchen. We kijken eerst nog om ons heen maar realiseren ons dan al snel dat de sticky rijst weer uit de rugzak komt en we dus hier ter plekke gaan lunchen. Er blijft nog bijna de helft van zijn rijst-voetbal over als we het laatste stukje teruglopen naar de plek waar de pick-up ons weer naar Phonsovan zal brengen.

Schermafbeelding 2019-04-05 om 18.39.35

Al met al viel het ons een beetje tegen. Waren onze verwachtingen te hoog? We hebben dezelfde prijs betaald als voor de tweedaagse trek in Myanmar maar daar reed er een kok voor ons uit op de motor die heerlijke maaltijden voor ons bereidde. Ook het urenlang lopen over een, weliswaar onverharde, weg in de zon, was niet wat we verwacht hadden. Maar ja, dat kun je dus ook treffen. In elk geval zijn we weer buiten geweest, lichaamsbeweging gehad, en wat leuke gesprekken gevoerd met elkaar.

Woensdag 3 april 2019. David stelt voor om naar een zwembad te gaan. Hij neemt zijn vrouw en kinderen ook mee en Marinka en de kinderen hebben daar ook wel zin in. Ik kies ervoor om mij in het centrum te laten afzetten zodat ik een dagje voor mezelf heb en  nog wat kan bekijken. Zo breng ik een bezoek aan het gloednieuwe provinciale museum, waar ik de enige bezoeker ben en aan het UXO Survivor Information Centre. UXO staat voor UneXploded Ordnance. Hier leer ik over de impact die de (niet-ontplofte-)bommen nog steeds hebben op deze gemeenschap.

In 2016 heeft toenmalig president Obama als eerste president van de Verenigde Staten een bezoek gebracht aan Phonsavan. Hoewel hij geen excuses heeft aangeboden heeft hij wel erkend dat het een tragedie is voor de lokale bevolking. De jaarlijkse bijdrage voor het opruimen van de bommen van 3 miljoen dollar per jaar is, sinds zijn aantreden als president, verhoogd naar 15 miljoen dollar per jaar én tijdens zijn bezoek heeft hij 90 miljoen dollar toegezegd voor de komende drie jaar.

In het stadje zie je regelmatig overblijfselen van bommen ter decoratie. Ook worden de restanten soms gebruikt als barbecue of als pilaren van een huisje. In een klein afgelegen dorpje is een slachtoffer van een bom, die zijn rijstvelden niet meer kon gebruiken vanwege het risico op onontplofte bommen, jaren geleden begonnen met het omsmelten van bommateriaal in lepels. Met de verkoop van deze lepels kan hij in elk geval in zijn onderhoud voorzien.

Op een bord in het UXO Survivor Information Centre staan met krijt de recente slachtoffers uit deze provincie beschreven. Confronterend om te zien dat spelende kinderen heden ten dage het slachtoffer zijn van de gevolgen van keuzes die politici, duizenden kilometers verderop, 50 jaar geleden hebben gemaakt.

 

 

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Create a website or blog at WordPress.com

Omhoog ↑

%d bloggers liken dit: