La Paz en de cholita’s

Woensdag 24 oktober

We willen met de nachtbus van Cochabamba naar La Paz maar als we online de bustickets willen boeken blijkt dat er pas over twee dagen tickets beschikbaar zijn. Marinka had al geregeld dat we tegen een kleine bijbetaling nog de hele dag in het appartement konden blijven maar de volgende dag zouden er nieuwe huurders komen. Voordat we allerlei ingewikkelde alternatieven moeten bedenken besluiten we om met een taxi naar het busstation te gaan en daar te informeren naar de mogelijkheden. De kinderen laten we in het appartement achter met de opdracht alle spullen in te pakken en te zorgen dat als we terugkomen zij klaar zijn om te vertrekken. Marinka en ik gaan met de taxi naar de andere kant van de stad waar het busstation is. Op het busstation is het een drukte van jewelste. Er zijn allerlei agentschappen die busreizen naar diverse bestemmingen aanbieden. De beschikbare plaatsen probeert men te verkopen door luidkeels de bestemming te roepen. Ook lopen er verschillende vertegenwoordigers rond die mensen aanspreken om ze te lokken naar de agentschappen. Op internet hadden we gezien welke busmaatschappijen kwalitatief goed zijn voor onze reis naar La Paz. Bij het betreffende agentschap kunnen we kiezen tussen vertrek om 21.30 en 22.30 en er is nog plek genoeg voor ons vijven, terwijl er volgens de website niets meer beschikbaar was. Bovendien is het ook nog eens flink goedkoper dan op de website aangeboden werd. We kopen 5 kaartjes in de luxe ‘rang’, dat wil zeggen, beneden in de bus met extra ruime stoelen die bijna helemaal plat kunnen. Snel gaan we weer terug met de taxi naar ons appartement om de kinderen op te halen en nog even ergens wat te gaan eten.

De reis met de bus verloopt soepel. De weg is redelijk vlak en recht waardoor we (vooral Marinka en ik) nog vrij aardig kunnen slapen voordat we om ca 6.30 uur in La Paz aankomen. De verhuurder van ons appartement in La Paz hadden we verwittigd dat we vroeg aan zouden komen en deze had gelukkig gereageerd dat dat geen enkel probleem is. Met de taxi laten we ons naar het appartement brengen waar ons beneden door de portier de sleutels worden overhandigd. Op de zesde etage stappen we een ruim, licht en netjes ingericht appartement binnen. Door de vele ramen hebben we mooi uitzicht over een deel van La Paz.appartement La Paz

Free walking tour

Op vrijdag 26 oktober gaan we naar het plein Plaza Sucre waar een rondleiding gegeven wordt door de stad. De kinderen mopperen omdat ze geen zin hebben om naar allerlei informatie te luisteren die hen niet interesseert. Het is een grote groep van zo’n 30 personen dat aan de rondleiding meedoet. Twee gidsen, een jongeman en een jongedame verzorgen samen de rondleiding in het Engels. Ze beginnen, op het plein waar we hebben verzameld, te vertellen over de San Pedro gevangenis die zich daar aan het plein bevindt. Ik hang aan hun lippen als ik hoor wat een bizarre situatie deze gevangenis eigenlijk is.

De San Pedro gevangenis bevindt zich dus midden in de stad. Hij is ooit bedoeld voor ca 500 gevangenen maar er leven er inmiddels zo’n 2.500 daarbij opgeteld nog vrouwen en kinderen kom je op ca 3000 ‘bewoners’! Het is dus toegestaan om je vrouw en kinderen bij je te laten ‘inwonen’ als gevangene. Zij mogen uiteraard wel de gevangenis in en uit wanneer zij dat willen. Op de 2.500 gevangenen zijn slechts zo’n 15 bewakers. Dat komt omdat alleen de toegang bewaakt wordt. Binnen in de gevangenis regelen de gevangen zelf wat wel en wat niet mag en wie de leider is. Gemiddeld leidt dit tot zo’n 4 doden per maand. Ook moet je als gevangene overal voor betalen, zelfs voor je eigen gevangenis. En uiteraard geldt, hoe meer geld je te besteden hebt, hoe beter je het hebt. Er zijn restaurants en winkeltjes, gesponsord door………Coca-Cola, onder de voorwaarde dat er geen andere softdrink verkocht wordt dan Coca-Cola. En het wordt nog bizarder…………de gevangenis heeft een eigen drugslaboratorium. Onder de gevangenen zijn veel drugscriminelen en drugsverslaafden en hoewel Columbia de naam heeft, schijnt Bolivia ook een grote exporteur van drugs (cocaïne) te zijn. De bewakers, eigenlijk gewoon politie-agenten, krijgen een heel laag salaris, maar dat wordt variabel aangevuld door zich om te laten kopen door de gevangenen. Zo kan er contrabande in en uit de gevangenis gesmokkeld worden. Een aantal jaren geleden heeft een gevangene (niet afkomstig uit Bolivia) bedacht dat het lucratief zou zijn om toeristen te laten rondleiden door deze bizarre gevangenis. En zo geschiedde. Bewakers werden omgekocht, en toeristen kregen een rondleiding met als souvenir…….een beetje coke van het zuiverste soort. Deze rondleidingen waren natuurlijk illegaal en niet ongevaarlijk. Toen er op enig moment een aantal toeristen binnen gingen filmen en de beelden op YouTube zetten, ging het mis. De overheid was beschaamd en moest iets doen. Er zijn toen rellen ontstaan waarbij er traangasgranaten de gevangenis ingegooid zijn, waar ook kleine kinderen leven……… De bedenker van de gevangenistours is inmiddels vrij en het is nu overgenomen door minder betrouwbare lieden.

Op dit moment kan het gebeuren dat je in de buurt van de gevangenis een rondleiding aangeboden wordt, maar dit wordt ten strengste afgeraden. Onze gids vertelde dat je beter het boek ‘Marching powder’ van Rusty Young kunt lezen, als je geïnteresseerd bent. Dit boek is geschreven door een backpacker die ‘bevriend’ raakte met een niet-Boliviaanse-gevangene en vier maanden lang in de gevangenis heeft vertoefd door bewakers om te kopen en te betalen voor eten en onderdak. Het schijnt een ontluisterend beeld te geven van deze ‘gemeenschap’ midden in La Paz. Dit boek staat nu dus ook op mijn lijstje met nog-te-lezen-boeken.

De rest van de tour ging onder andere over de politieke situatie in Bolivia en natuurlijklama foetus de zgn. heksenmarkt. Bolivia heeft veel invloeden van inheemse bevolkingsgroepen met hun bijgeloof en rituelen. Zo worden er op de markt veel lama-foetussen verkocht. De foetussen hangen gedroogd en wel aan de marktkraam en worden gebruikt om Pachamama gunstig te stemmen als men een nieuw huis wilt bouwen. Pachamama is Moeder Aarde en dient geofferd te worden voordat je begint met bouwen. Hiervoor schakel je een deskundige in die voor jou inkopen gaat doen op de heksenmarkt. Tijdens de offerande worden allerlei kruiden en andere zaken die de deskundige nodig acht, in de grond begraven en daarbij in elk geval een lama foetus.

Vervoer

Wanneer we door La Paz lopen zien we heel veel kleine busjes rijden die als openbaar vervoer dienst doen. Op de voorruit hebben ze aangegeven wat hun bestemming is en als je mee wilt, kun je ze onderweg aanhouden. Als je eruit wilt kun je dat op ieder moment aangeven en betaal je een vast bedrag aan de chauffeur. Daarnaast rijden er ook heel veel taxi’s waarvoor we gewaarschuwd worden door onze appartement-eigenaar dat je het beste een ‘radio-controlled’ taxi kunt nemen omdat je anders het risico loopt dat de taxichauffeur je naar een afgelegen plek brengt en je daar overvallen IMG_9985wordt. Naast bovenstaande vormen van vervoer heeft La Paz ook de kabelbanen. Evo Morales (zie mijn vorige blog) heeft er voor gezorgd dat er kabelbanen aangelegd zijn die je snel, veilig en relatief goedkoop naar de andere kant van de stad kunnen brengen. La Paz is gelegen tussen de bergen dus die kabelbanen brengen je ook makkelijk de berg op en af. Bovendien heb je een prachtig uitzicht vanuit de kabelbaan. Er zijn momenteel zeven lijnen in gebruik (de zevende pas sinds september 2018) en twee lijnen worden nog gebouwd. Onder de bevolking schijnt wel wat kritiek te zijn op de kabelbanen omdat het veel geld kost om ze te bouwen en de reeds in gebruik zijnde lijnen slechts voor 30% benut worden. Voor ons als toerist is het in elk geval een mooi middel om van A naar B te komen.kabelbaan

Een ander fenomeen in La Paz, zijn de schoenpoetsers. Schoenpoetsers hebben we al wel meer gezien in Bolivia maar de schoenpoetsers in La Paz hebben vrijwel allemaal een bivakmuts op en/of een pet met capuchon over hun hoofd. De reden hiervoor is dat schoenpoetsen werk is waar het meest op neergekeken wordt (letterlijk en figuurlijk). De schoenpoetsers zijn vaak mensen van Aymara (een inheemse bevolkingsroep) en om te voorkomen dat ze herkend worden, als persoon ofwel als Aymara, bedekken ze hun gelaat.

Valle de la Luna

Op zaterdag gaan we naar Valle de la Luna. Deze bezienswaardigheid ligt ongeveer tien kilometer buiten La Paz en we kiezen ervoor om dit niet met een georganiseerde tour te doen maar om er gewoon zelf heen te gaan. Bij een toeristeninformatiebureau hebben we busnummers doorgekregen van de minibusjes die daar naar toe zouden gaan. Op de hoek van de straat vlakbij ons appartement komen er veel minibusjes langs maar de aan ons opgegeven busnummers zien we niet. Als er weer eens een busje voor ons stopt en we het gewoon aan de chauffeur vragen, treffen we al snel en busje dat naar Valle de la Luna gaat. Wanneer wij instappen is er nog plek genoeg en af ten toe komen er mensen bij en stappen er weer mensen uit. We genieten al van het ritje zelf dus met een goed humeur komen we aan bij Valle de la Luna. Hier brengen we een paar uur door en maken foto’s van dit bijzondere stukje landschap. Daarna weer met net zo’n zelfde minibusje terug naar de stad. Deze keer is het busje aardig vol en er blijken aardig wat mensen in te passen. Toch valt ons op dat iedereen netjes gedag zegt, de schuifdeur van het busje voor een ander openhoudt, of juist dichtdoet, eruit stapt zodat iemand die achterin zit eruit kan, vriendelijk verzoekt of de buschauffeur wilt stoppen etcetera.

Chilita’s wrestling

Zondagmiddag hebben we ons ingeschreven voor een tour om een ander bijzonder fenomeen te aanschouwen: Cholita’s wrestling. Cholita is de naam die aan de inheemse vrouwen (Aymara) gegeven wordt. Deze vrouwen zijn gekleed in de kenmerkende wijde rokken, een klein engels hoedje op het hoofd en lange vlechten in het haar. Het merkwaardige is dat deze kleding een overblijfsel is uit de spaans-koloniale tijd en nu juist als uiting van de Aymara en Quechua cultuur wordt gebruikt. Tot zo’n twintig jaar geleden werden de cholita’s gediscrimineerd en mochten in bepaalde delen van La Paz en bepaalde restaurants en taxi’s niet komen. Evo Morales (daar is hij weer) stamt zelf van Aymara af en door zijn presidentschap zijn de omstandigheden voor deze vrouwen enorm verbeterd.

Een aantal vrouwen zocht uiting voor hun frustratie en ging vechten. Op enig moment heeft iemand bedacht om het om te vormen naar het Amerikaanse ‘wrestling’. Het gaat hierbij dus vooral om de show en het zo echt mogelijk laten lijken van het gevecht. De vrouwen kregen hierdoor meer zelfvertrouwen en konden in de ring middels een ‘spel-verdeling’ winnen van de mannen.

Om een uur of vier in de middag stappen we in een verouderde touringcar die reeds gevuld is met andere toeristen en worden we naar El Alto gereden. Deze stad grenst aan La Paz en wordt vooral bewoond door Aymara bevolking. In een klein straatje waar inmiddels al andere touringcars zijn gearriveerd, worden we afgezet. Onze tickets zijn goed voor de toegang, één flesje frisdrank, een zakje popcorn en een klein souvenirtje. We lopen over een donker rommelig binnenplaatsje en betreden een betonnen sporthal. In het midden staat een ring met eromheen ijzeren hekken waarachter plastic stoelen staan opgesteld. Wij nemen plaats op de betonnen tribune en aanschouwen de ‘smoezelige, amateuristische’ entourage. Om vijf uur begint de eerste wedstijd. We zijn door een Boliviaanse dame in de bus al voorbereid dat de eerste wedstijd tussen mannen zou zijn, en dus minder belangrijk. Twee mannen in zwarte pakken ‘vechten’ tegen een soort verkleedde mummie. Nu heb ik zelf niet zoveel met dit soort ‘worstel-shows’ en dat wordt een beetje bevestigd door deze act. Het komt mij een beetje amateuristisch over.

Dan volgt de tweede wedstijd met de eerste cholita’s. Ze maken er echt een show van door het publiek er bij te betrekken. De onverstaanbare omroeper zal vast bijdragen in de bepaling wie van de twee de ‘goede’ is en wie de ‘slechte’ is, wij joelen gewoon mee met het publiek. Het blijkt dat wij vooral tussen de lokale bevolking zitten. Ik verwachtte alleen maar met toeristen te zitten maar Boliviaanse mannen, vrouwen en kinderen zitten om ons heen. Het meest verbaasd zijn we over de wijze waarop de lokale bevolking zich laat meeslepen in het ‘spel’. Ze schreeuwen en gebaren naar de ‘slechte’ en wanneer de mannelijke worstelaars hun gevecht voortzetten tussen het publiek gaan ze helemaal los. Wij zijn dan natuurlijk weer de nuchtere Hollanders en aanschouwen het gelaten. De kwaliteit van deze worstelaars is, voor zover ik dat als leek kan bepalen, echt heel professioneel. Zowel de mannen als de cholita’s halen acrobatische toeren uit waarbij het ons verbaast dat ze geen pijn hebben, en dat is natuurlijk precies de bedoeling.

cholitalocals cholita

Tot slot hebben ze een apart podium waarop iedereen met de cholita’s op de foto kan. Dan, nog voordat het echt helemaal afgelopen is, worden we weer de bus in gedirigeerd en worden om een uur of acht in La Paz weer afgezet. Ondanks onze Hollandse nuchterheid was het toch een heel leuk uitje.

cholita wrestlingcholitas wrestling actiewrestling ringwrestling groepsfoto

Maandagochtend 29 oktober 2018 verlaten we ons mooie appartement om door te reizen  naar Copacobana (stadje gelegen aan het hoogst bevaarbare meer Titicaca). De bus die ons naar Copacobana zal brengen vertrekt vanaf een plek in La Paz dat te ver is om te bus la paz lopen met al onze bagage. Dan lukt het ons eindelijk om een ritje te maken in een van de mooie, ouderwetse, robuuste, bont geschilderde stadbussen. Steeds als ik ze had zien rijden de afgelopen dagen wilde ik eigenlijk een keertje meerijden. Ook bij deze bussen stap je in en uit wanneer je wilt en betaalt een vast bedrag. Met z’n grote ronkende motor, donkere stinkende uitlaatgassen, kruipt onze bus door het drukke verkeer en de nauwe straatjes omhoog. Het rood-witte skai-leer binnen glimt, net als mijn ogen achter mijn spiegelende zonnebril.chauffeur stadbus

in stadsbus

La Paz laten we achter ons, de mooie herinneringen aan deze bijzondere stad nemen we met ons mee.

3 gedachten over “La Paz en de cholita’s

Voeg uw reactie toe

  1. Hoi Tessa en familie, alles goed. Heb na een tijdje weer eens een verhaal gelezen. Indrukwekkend .
    Heel veel plezier met het volgende avontuur. Gr. Ellen (Sebastian)

    Like

  2. Mooie verhalen, wat een belevenissen allemaal. Gaan alle mooie tekeningen mee in de bagage?. Remco hoe gaat het met je reisverhaal?. Was stil in de herfstvakantie nu je niet kwam logeren.

    Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Create a website or blog at WordPress.com

Omhoog ↑

%d bloggers liken dit: