De kunstenaar en de stad

Hoe beschrijf je twee dagen in Rio de Janeiro? Een stad met ruim 6 miljoen inwoners waar voor gewaarschuwd wordt voor berovingen en zakkenrollers en waar ik eigenlijk een beetje tegenop zag.

De korte versie: het was een fantastische ervaring zonder dreigende situaties

Vrijdag 7 september, onafhankelijkheidsdag, komen we einde van de middag aan bij ons hostel in Rio de Janeiro. Volgens de Engels sprekende meneer van het hostel is de wijk waar we ons bevinden, Ipanema, niet gevaarlijk. We kunnen gewoon ’s avonds de straat op om naar een restaurant te wandelen.

Aangezien de keuze van een restaurant nog wel eens tot discussies leidt binnen ons gezin, is er ook nu een tweestrijd tussen het restaurantje waar Marinka en ik naar toe willen en het hippe café-restaurant aan de andere kant van de straat waar Sander heel graag heen wilt.

We hebben honger en zijn moe, dus geven ons gewonnen en stappen het hippe café binnen. Dat het tafeltje waar wij plaatsnemen vlakbij de luidspeaker staat én het een gay-bar blijkt te zien, maken we ons maar niet te druk om. De pubers zijn tevreden met het menu en gefixeerd op de vele tv-schermen waar muziekvideo’s op vertoond worden.

Zaterdag 8 september. We beginnen met een 4 uur durende fietstocht mét Nederlandse gids. Wat een mooie manier om een eerste indruk van deze stad te krijgen.  In dit deel van de stad zijn verrassend veel fietspaden aanwezig zodat we, in een rustig tempo, veilig achter elkaar, onze gids volgen waarbij hij regelmatig stopt om wat te vertellen.

img_0410

Als we vlakbij de trappen Escadaria Selaron zijn, komen we langs een gevel met daarop een hele grote afbeelding van Ayrton Seina. Hoewel de anderen doorfietsen, stop ik om een foto te maken. Deze legendarische Formule1 coureur, verongelukt tijdens een race, leeft nog in de harten van menig Braziliaan want als ik stilsta roept een voorbijganger zijn naam naar mij, wijst naar de gevel en beide duimen gaan omhoog.

img_0433

Aangekomen bij de trappen is het een enorme drukte. Waarom komen hier zoveel mensen op af? Het is een trap zoals velen, maar Jorge Selarón heeft er een kunstwerk van gemaakt. In 1990 begon hij met het sparen van gekleurde tegels om die op de trappen te bevestigen. Gedurende twintig jaar heeft hij vanuit de hele wereld tegels toegestuurd gekregen en die verwerkt. Jorge Selarón was geen Braziliaan maar een Chileen die hiermee een eerbetoon aan Brazilië wilde geven. Lopend tussen al die mensen die zichzelf op de trap willen (laten) fotograferen mijmer ik over zo’n enorme stad waar Jorge Selarón zich onderscheidde door gekleurde tegels op een openbare trap te plakken. Kijkend van boven naar beneden is er niet zoveel te zien maar van beneden naar boven is het een kleurig geheel.

Weer terug bij de fietsen staan we nog even wat na te praten als ik Marinka wijs op een jongeman die op een klein krukje met z’n rug tegen de muur zit te tekenen. Hij was me al opgevallen toen we net aankwamen en omdat Marinka ook aan het tekenen is, dacht ik dat zij misschien wel wilde zien wat hij aan het tekenen was. Zij loopt naar de jongeman en wat blijkt: hij heeft Tessa getekend en is bezig met mij! Verrast komen we om hem heen staan om zijn werk te bewonderen. We vragen wat hij voor zijn tekening wilt hebben en hij antwoordt heel vriendelijk dat wij dat zelf mochten bepalen. Vervolgens vertelde hij over zijn plannen om te gaan reizen en overal een beetje te tekenen.

Mijn gedachten gaan weer naar de ‘tegeltjes-kunstenaar’ die op zo een eenvoudig wijze een verschil kon maken en nu deze sympathieke jongeman waar we stom toevallig achter komen dat hij ons aan het natekenen is. Dat is dus wat kunst kan doen, zelfs in een stad met ruim 6 miljoen inwoners.

Na onze fietstocht gaan we naar de “suikerbroodberg”. Deze berg fungeerde vroeger als ‘baken’ voor de Portugezen als ze over zee naar Rio de Janeiro gingen. Suiker was een belangrijk handelsproduct en de berg leek op een omgekeerd suikerbrood(blik), vandaar de naam. Dat de Portugezen deze naam aan die berg gaven zal niemand ze kwalijk nemen maar om een stad te vernoemen naar een niet-bestaande rivier? De stad is namelijk gesticht aan een lagune waarvan de Portugezen dachten dat het de monding van een rivier was.

Na terugkomst bij het hostel kunnen we nog net aansluiten bij het groepje dat meegaat naar een voetbalwedstijd in het Maracanã stadion. We zijn vanavond supporters van de thuisploeg Flamengo. Sport is emotie, dat bleek al bij de afbeelding van Ayrton Seina aan de gevel maar zeker tijdens een voetbalwedstijd als vanavond!

img_4825
Marcelo, onze gids voor vanavond, in het verleden als voetbal coach verbonden aan de Flamengo’d. Je ziet hem genieten!

38d186ca-3100-4bcf-b4da-bd01b2c12ce0

Zondag 9 september. We doen waar we goed in zijn, en dat is rustig aan doen in de ochtend. Wanneer er eindelijk ontbeten, gefacebookt, instagramt, whatsappt etc. is, vertrekken we per taxi naar Christo Redentor (Christus de Verlosser), het enorme standbeeld waar iedereen aan denkt als je Rio de Janeiro zegt. Boven aangekomen is het een enorme drukte. Iedereen probeert in de meest vreemde houdingen een foto te maken met op de achtergrond het standbeeld en liefst geen andere toeristen. Het uitzicht is, wat mij betreft, dé reden om hier naar boven te komen. Wanneer ik de over elkaar struikelende toeristen gadesla valt mijn blik op een man die zich niets aantrekt van Christo Redentor of het adembenemende uitzicht. Hij doet gewoon zijn werk. Impulsief vraag ik of ik van hem een foto mag maken. Dat mag, en hup daar gaat de duim omhoog. Ik laat hem de foto zien waarmee niet dat enorme Jezus-beeld naast hem maar híj even het middelpunt is.

img_0471

Een inmiddels veel gebruikte uitspraak binnen ons gezin: “ik heb honger!!!” resulteert er meestal in dat er niet nog even gewacht kan worden maar er NU wat aan gedaan moet worden. Het restaurant aldaar op de top is dus al gekozen. Prijzen zijn gelukkig niet net zo hoog als de locatie waar dit etablissement zich bevindt, maar het geduld wordt wel op de proef gesteld. Onze geplande “free-walking-tour” kunnen we dus wel vergeten.

In het treintje naar beneden, zittend in tegengestelde richting, kijk ik naar de mensen voor mij die zwijgend uit het raam staren. Zouden zij zich, net als ik, afvragen wat de bedoeling is van dat grote Jezus-beeld dat ze net hebben gefotografeerd? Wie, wat, waarom?

Wanneer ik weer wifi heb, lees ik dat architect Heitor da Silva Costa de wedstijd had gewonnen die in 1924 door de Katholieke kerk is uitgeschreven ter gelegenheid van 100 jaar onafhankelijkheid én ter promotie van het Katholieke geloof. Hebben die Portugezen er niet voor gezorgd dat het Katholieke geloof naar Brazilië kwam? Het katholicisme in Brazilië bestaat toch ‘dankzij’ de kolonisatie door Portugal? Brazilië blijkt overigens in de geschiedenis erg coulant te zijn geweest tegenover religies die de slaven vanuit Afrika meenamen. Zo schijnt er ook nog ‘zwarte magie’ en voodoo-rituelen voor te komen en veel combinaties met het Katholieke geloof.

Ter compensatie van onze gemiste “Free-walking-tour” maken we maar onze eigen “walking-tour” door ons met de taxi af te laten zetten vlakbij het meer Rodrigo de Freitas Lagoon. Langs dit meer ligt een fiets-/wandelpad waar er een echt zondagse familiesfeer hangt. Mensen zijn aan het fietsen, hardlopen, wandelen of picknicken in het gras, verliefde stelletjes, gezinnetjes, alles heel gemoedelijk. De kinderen willen graag een tochtje maken op zo’n fiets met vier wielen en dakje erop. Marinka zit in het gras en geniet van het kleurende licht van de namiddag over het meer met de bergen op de achtergrond.

Ik loop een beetje rond en bedenk wat een contrast dit is met die andere kant van Rio de Janeiro die óók bestaat en waar we voor gewaarschuwd werden.Dan zie ik ineens een klein jongetje zitten. Schilderkwast in de hand, ezel voor zich en aansporende moeder naast zich. Alles valt als vanzelf op z’n plek. Een stad met 6 miljoen inwoners, circa 900 favelhas (sloppenwijken), drugsbendes, zon, strand, zee, meer taxi’s dan gewone auto’s, waanzinnige uitzichtpunten, jungle en parken, heeft cultuur nodig.

OEoFLhpJQ+2AFYt8JcRY8w

Is het niet door de sport, de muziek (denk aan de oorsprong van de Bossa Nova, zoek op YouTube naar ‘The girl from Ipanema’) of carnaval, dan is het wellicht die ene kunstenaar die een verschil maakt of nog gaat maken.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Create a website or blog at WordPress.com

Omhoog ↑

%d bloggers liken dit: